هجرت به هندسهی جبری: ساحتِ ابررویههای آفین
ای طالبِ معرفت، تو اکنون در آنجایی که از «توپولوژی» به «هندسهی جبری» گذر میکنی. این گذر، نه گسست که تعالی است؛ زیرا در گذشته، فضا را با حلقهی توابعِ پیوسته C(X) میسنجیدیم، و اینک با حلقهی چندجملهایها K[x1, ..., xn] فضا را میآفرینیم.
۱. میدانِ K و فضایِ آفین (برگِ ۲۲)
در آغاز، میدانی چون اعداد حقیقی (R) یا اعداد مختلط (C) در نظر میگیریم. فضایِ آفین n-بعدی بر رویِ K چنین تعریف میشود:
An(K) = Kn
یعنی مجموعهی تمام n-تاییهایِ مرتب از عناصرِ میدان:
An(K) = { (a1, a2, ..., an) : ai عضوِ K }
پس A1(K) خطِ آفین است، A2(K) صفحهی آفین، و A3(K) فضایِ آفینِ سهبعدی. در آغاز، این فضا تنها مجموعهای از نقاط است؛ هنوز نه متری دارد، نه ساختارِ برداریِ تحمیلشده.
۲. چندجملهای و نقطهی صفر (برگِ ۲۳)
حلقهی چندجملهایهایِ n متغیره بر رویِ K چنین نوشته میشود:
K[x1, x2, ..., xn]
هر عضوِ آن، چندجملهایای مانندِ P(x,y) = x2 + y2 − 1 است. اگر نقطهای چون a = (a1, ..., an) داشته باشیم، مقدارِ چندجملهای را با جایگذاری به دست میآوریم: P(a) = P(a1, ..., an).
اگر P(a) = 0 باشد، میگوییم a یک ریشه یا صفر از P است. مجموعهی تمامِ صفرها را چنین نمایش میدهیم:
V(P) = { a عضوِ An(K) : P(a) = 0 }
این تعریف، پلِ میانِ جبر و هندسه است: چندجملهای شیءِ جبری است، و مجموعهی صفرهایِ آن شیءِ هندسی.
۳. ابررویهی جبری (برگِ ۲۴)
اگر P چندجملهایِ ناصفر در n متغیر باشد، مجموعهی V(P) را یک ابررویهی جبری (Hypersurface) مینامند. در حالتِ دو متغیره، این مجموعه معمولاً یک منحنیِ جبری است.
مثالِ نخست: دایره
برایِ P(x,y) = x2 + y2 − 1 در میدانِ حقیقی داریم:
VR(P) = { (x,y) : x2 + y2 = 1 }
که همان دایرهی واحد است.
مثالِ دوم: مجموعهی تهی
برایِ P(x,y) = x2 + y2 + 1 چون x2 و y2 هر دو نامنفیاند، همواره x2 + y2 + 1 > 0 است؛ پس:
VR(P) = ∅ (مجموعهی تهی)
اما در میدانِ مختلط، همین معادله نقاطِ بسیار دارد؛ مثلاً با x = i و y = 0 داریم:
i2 + 0 + 1 = −1 + 1 = 0
پس (i, 0) عضوِ VC(P) است. این است درسِ بزرگِ این برگ: نوعِ میدان، شکل و حتی تهی یا ناتهی بودنِ مجموعهی جبری را تعیین میکند.
جامعِ احکام و فرمولها
- An(K) = Kn : فضایِ آفینِ n-بعدی
- K[x1, ..., xn] : حلقهی چندجملهایهایِ n متغیره
- V(P) = { a : P(a) = 0 } : مجموعهی صفرهایِ P
- VR(x2 + y2 − 1) = دایرهی واحد
- VR(x2 + y2 + 1) = ∅
- VC(x2 + y2 + 1) ≠ ∅
تعمیم: مجموعههای صفرِ چندجملهای
مسیرِ طبیعی، تعمیمِ مفهوم به چندین چندجملهای است:
V(P1, P2, ..., Pr) = { a : P1(a) = ... = Pr(a) = 0 }
و همین مفهوم، پایهی تعریفِ مجموعههای جبری آفین و سپس توپولوژیِ زاریسکی است — جایی که از توپولوژیِ پیشین به توپولوژیِ نوینی گام مینهیم که در آن، مجموعههای بسته، همین مجموعههای صفرِ چندجملهایها هستند.
«در هندسهی جبری، هر معادله آوازی است و هر نقطه، رقصندهای بر آن آواز.»
در این وبلاگ به ریاضیات و کاربردهای آن و تحقیقات در آنها پرداخته می شود. مطالب در این وبلاگ ترجمه سطحی و اولیه است و کامل نیست.در صورتی سوال یا نظری در زمینه ریاضیات دارید مطرح نمایید .در صورت امکان به آن می پردازم. من دوست دارم برای یافتن پاسخ به سوالات و حل پروژه های علمی با دیگران همکاری نمایم.در صورتی که شما هم بامن هم عقیده هستید با من تماس بگیرید.